NL
UK
 Leveranciers-login
Home
BLIJF OP DE HOOGTE
Ontvang onze nieuwsbrief en digitale magazine
Uw adres wordt nooit aan derden doorgegeven.
Lees onze privacyverklaring.

       

ARTIKEL
Deel dit artikel
Duurzame baksteen uit circulaire bouwmaterialen
Download dit artikel als pdf
Is uw adres bekend, dan wordt de pdf meteen geopend, anders krijgt u een link toegestuurd.
Ook ontvangt u onze volgende nieuwsbrief.

Duurzame baksteen uit circulaire bouwmaterialen

Circulaire baksteen veroorzaakt 30-35% minder CO2-uitstoot dan ‘gewone’ baksteen. De duurzame Urbricks met Komo-keur komen uit Steenfabriek Douveren. New Horizon regelt de toevoer van de grondstoffen – reststromen als glas, steengranulaat en slibresiduen – en verzorgt de verkoop van het eindproduct. Het idee om keramische producten uit afval te maken kwam bij Michiel Coumans al tijdens zijn studie technische bedrijfskunde op.
Pieter van den Brand DUURZAME BAKSTEEN UIT CIRCULAIRE BOUWMATERIALEN Circulaire baksteen veroorzaakt 30-35% minder CO -uitstoot dan ‘gewone’ baksteen. De duurzame Urbricks met Komo-keur komen uit Steenfabriek Douveren. New Horizon regelt de toevoer van de grondstoffen – reststromen als glas, steengranulaat en slibresiduen – en verzorgt de verkoop van het eindproduct. Het idee om keramische producten uit afval te maken kwam bij Michiel Coumans al tijdens zijn studie technische bedrijfskunde op. Zijn drijfveren: een milieubewuste opvoeding door zijn ouders, een diepgaande interesse in techniek en de wens om de productie van keramiek in een van Nederlands oudste industriële regio’s nieuw leven in te blazen. “Mijn oorspronkelijke idee was vloertegels te maken, maar niet één tegelfabriek had interesse. Wel kreeg ik de suggestie met bakstenen te beginnen.” Maar ook geen enkele baksteenfabriek in Zuid- 2 Limburg was daarvoor te porren. Coumans’ zoektocht eindigde bij zijn huidige compagnon Maurice van Ingen, wiens familie een verlaten steenfabriek in Eygelshoven bezat. OPSTART De twee ondernemers bleken op hetzelfde spoor te zitten met hun interesse in circulaire baksteen en kochten samen de fabriek van vader Van Ingen. Na de koop werd het een kwestie van financiering, vergunningsaanvragen en receptontwikkeling Michiel Coumans (l), initiatiefnemer van de circulaire baksteen, en Erik Koremans, directeur Material Balance van New Horizon. (Foto: Pieter van den Brand) Uit reststromen gewonnen grondstoffen vormen de basis voor de circulaire bakstenen. (Foto: Steenfabriek Douveren) 14 Solids Processing | nr. 1 | februari 2020 Solids Processing | nr. 1 | februari 2020 15 om het vuur in de 130 meter lange tunneloven van Steenfabriek Douveren opnieuw te kunnen laten ontvlammen. “De afgelopen vijf jaar zijn we onafgebroken aan het werk geweest, zonder een dag vakantie”, vertelt Coumans. “Het ophalen van de benodigde financiering had zijn tijd nodig, en ook het verkrijgen van de vergunning. De steenfabriek produceerde gevelstenen uit mijnsteen uit de kolenmijnen. Er lag nog een vergunning voor het bewerken van afval, die we met veel moeite gereviseerd wisten te krijgen bij de provincie. Ook lineaire baksteen en de milieuwinst staat buiten kijf. Solids Processing www.solidsprocessing.nl © ProcesMedia moesten we nog de juiste receptuur vinden voor ons product, om aan de eisen van de markt te kunnen voldoen.” VERBOUWING De fabriek werd volledig gestript. Alleen de wanden van de oven en de omhulsels van de productieinstallaties bleven staan. Tot aan de 10kV-aansluiting werd de volledige elektrische installatie vervangen. Er werden een nieuwe trafo, 120 elektromotoren en 240 sensoren geïnstalleerd en 16 kilometer kabelwerk aangelegd. Ook de branders in de oven, de hogedrukgasstraat en de ovenbesturing moesten helemaal vernieuwd worden. De totale kosten bedroegen 8 miljoen euro, gefinancierd door Limburgse ontwikkelingsmaatschappijen en een private investeerder. PRODUCTIE In augustus is de fabriek opgestart. Dagelijks rollen er zo’n 30.000 stuks circulaire baksteen uit de oven. De eerste orders zijn inmiddels verkocht en in januari is de bouw van de eerste huizen die met Urbricks gebouwd worden, van start gegaan. Over drie jaar worden er jaarlijks zo’n 35 miljoen Urbricks gemaakt (op een totale Nederlandse jaarproductie van 800 miljoen bakstenen). RECEPTUUR De basisstappen voor het maken van klassieke baksteen zijn mengen, persen en bakken. Het hoofdbestanddeel van deze lineaire baksteen is klei. Met reststromen als glas, steengranulaat en slibresiduen werkt dat voor de circulaire baksteen wel even anders. “De samenstelling is elke keer verschillend, vooral de vochtigheid”, legt Coumans uit. “Per partij voeren we een uitgebreid onderzoek in ons lab uit, om voor elke batch de optimale receptuur samen te stellen.” Leidend bij de intensieve grondstofvoorbereiding zijn de kwaliteit én de kosten. “We letten scherp op de prijs. Onze baksteen mag niet duurder zijn dan een gewone baksteen.” Na het breken van de grove stukken en het mengen van de materialen volgt de behandeling in de pers om de steen zijn klinkerformaat te geven. De volgende stap is de veertig meter lange droogtunnel. “Goed drogen, voordat we gaan bakken, is essentieel voor het eindresultaat, anders krijg je vervelende scheuren of breekt de steen in de oven. Vocht blijkt bij onze baksteen moeilijker uit te treden dan normaal.” ANDER BAKPROCES Eveneens cruciaal voor de beste baksteenkwaliteit, aldus Coumans, is de wijze van stapelen van De 130 meter lange tunneloven waarin de duurzame bakstenen gebakken worden. (Foto: Steenfabriek Douveren) RECYCLING ‘ Goed drogen, v oordat we gaan bakken, is essentieel voor het eindresultaat’ de stenen op de spoorwagentjes die de tunneloven ingaan. Voor de juiste stapeling hebben de ondernemers extra geïnvesteerd in een hightech-robot. Ook het bakproces is net weer anders dan bij de lineaire baksteen. Vanwege de organische materialen in de slibfractie is een langere opwarmtijd nodig. “De piek in het verwarmingsproces ligt later in de oven. In het traditionele bakproces zit de piek redelijk in het midden. Verder gebruiken we glas. Dat sintert al bij 700 graden. We hoeven onze oven dan ook niet zo warm te stoken als de doorsnee baksteenoven.” De lagere temperatuur levert 10% minder gasverbruik op. Ook de restwarmte blijft niet onbenut. “Voor het koelen van de bakstenen aan het eind van de oven gebruiken we koude buitenlucht. De opgewarmde lucht zuigen we met een ventilator af naar de droogtunnel”, zegt Coumans. MILIEUWINST De circulaire baksteen voldoet inmiddels aan alle wezenlijke eisen. Het is een erkend en gecertificeerd bouwproduct (met Komo-productcertificaat). Volgens de onderliggende BRL (beoordelingsrichtlijn) worden de batches milieuhygiënisch gekeurd met een diffusieproef op mogelijke uitloging van componenten. Naast deze kwaliteitsgaranties is de Urbrick niet duurder dan een lineaire baksteen (0,50 eurocent per stuk) en staat de milieuwinst buiten kijf. Volgens de Milieukosten-indicator van het Nederlands Instituut voor Bouwecologie en -Economie (NIBE) is de circulaire baksteen goed voor een CO -reductie van 30-35% vergeleken met lineaire bakstenen. VERKOOP 2 Nu de markt nog een boost geven. Dat is inderdaad een uitdaging, bevestigt directeur Material Balance Erik Koremans van New Horizon. Deze partner van Steenfabriek Douveren regelt de aanvoer van glas en het steengranulaat en verzorgt de verkoop van de Urbrick. Dit in 2015 opgerichte bedrijf ‘oogst’ herbruikbare bouwstoffen uit sloopgebouwen en behoort inmiddels tot de top-5 van sloopbedrijven in ons land. “Dit is niet zomaar een productinnovatie. Je praat over een systeemverandering. Maar wij zien dat het lineaire model niet meer houdbaar is”, zegt Koremans, jarenlang werkzaam in de bouw en vastgoedsec- tor. New Horizon heeft de keten van producenten en tussenhandel om zich heen verzameld in het Urban Mining Collective. Een van de eerste initiatieven was de Smart Liberator van bouwbedrijf Rutte, een breek-installatie die zuiver zand, zuiver grind en niet-gereageerd cement uit afgedankt Solids Processing | nr. 1 | februari 2020 17 Solids Processing www.solidsprocessing.nl © ProcesMedia beton ‘wrijft’ voor hergebruik in circulair beton (merknaam: Freement). Het assortiment binnen het collectief bestaat inmiddels uit 64 verschillende circulaire bouwproducten. Samen zijn de 24 deelnemers goed voor een omzet van 5,5 miljard euro. “Als één of twee procent circulair is, ben je al grote impact aan het maken.” HYBRIDE STEEN Ook Steenfabriek Douveren is deelnemer aan het collectief. “Je kunt dit niet alleen”, zegt Coumans. “New Horizon doet voor ons de verkoop, zodat wij ons volledig op de fabriek kunnen richten.” Om de overstap voor de aannemerij minder groot te maken, zijn Coumans en Van Ingen gestart met de productie van twee hybride baksteentypen, die deels uit secundair materiaal en deels uit primaire Baksteen met broeikasgas klei uit een groeve uit de omgeving bestaan. “We zien dat de groothandels enthousiast zijn onze bakstenen in hun productassortiment op te nemen. Ook kom ik architecten tegen, die weg zijn van de steen vanwege het robuuste uiterlijk”, zegt Coumans. REGELGEVING Ook regelgeving kan de markt een slinger geven. Van belang voor ontwikkelaars en bouwers is de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG). Dit is een materialennorm die in 2018 is ingevoerd en die, net als de energieprestatienorm EPC, de komende jaren zal worden aangescherpt. “Als deze norm niet wordt gehaald, krijgen bedrijven geen vergunning om te bouwen. Dus de druk neemt toe om materialen met een lage milieubelasting te gebruiken”, zegt Koremans. NIBE heeft voor deze doelgroep RECYCLING ‘Dit is niet zomaar een productinnovatie. Je praat over een systeemverandering’ de Wearthy scan ontwikkeld, waarmee bedrijven hun MPG-score met circulaire bouwmaterialen fors omlaag kunnen brengen volgens Koremans. Gevels en vloeren leveren een grote bijdrage – van 60-80% – aan de MPG. “In de toekomst gaan we in de vastgoedsector niet louter meer sturen op prijs, maar zeker ook op milieukosten in relatie tot het toepassen van materialen.” ● Onder de toepasselijke naam Compensatiesteen ontwikkelde de RuwBouw Groep een nieuw bouwmateriaal op basis van zand, staalslakken en CO . Het Veluwse bedrijf heeft acht productielocaties verspreid over het land voor kalkzandsteen en prefab-betonelementen. De vrijgekomen fabriek in het Overijsselse Kloosterhaar is ingericht voor een proefinstallatie voor een in eigen huis bedacht baksteenprocedé: mineralisatie van CO kleurde bakstenen gaan een grote zeecontainer in, die met CO 2 2 . Karretjes met poreuze, grijsge- wordt gevuld. Het gas wordt opgenomen door de stenen, die in een paar uur tijd keihard zijn. Dat proces verloopt met een geoctrooieerd bindmiddel. De CO is een reststroom van biogasopwerkingsinstallaties uit de regio. De staalslakken zijn afkomstig van de Belgische recycler Orbix. Het mineralisatie-procedé spaart grondstoffen uit. Verharders als cement en ongebluste kalk zijn niet langer nodig. Ook vergt het proces niet de hoeveelheid stoom, hoge temperaturen en druk van het traditionele aardgasgestookte verhardingsproces van baksteen. Per kuub bouwmateriaal verwerkt het bedrijf zo’n 250 kilo CO 2 2 . Het bouwmateriaal is vorig jaar gecertificeerd voor niet-dragende en dragende constructies. Op dit moment onderzoekt het bedrijf hoe het grotere volumes kan gaan produceren. Dat gebeurt onder regie van moederconcern CRH, dat de vinding niet alleen in bouwmaterialen, maar ook in toeslagmaterialen voor de wegenbouw wil uitrollen. In de loop van 2020 verwacht het bedrijf daar meer over te kunnen vertellen. Door de RuwBouw Groep ontwikkeld ‘Compensatiesteen’ op basis van industriële CO 2 - reststromen. (Foto: RuwBouw Groep)
PROCES MEDIA
Solids Processing Fluids Processing MB Maintenance SchuettgutPortal
Ontvang onze nieuwsbrief
Nieuwsbrief archief
Volg ons
Linked
MAGAZINE
Abonneren
Service en contact
ContactDisclaimerPrivacyAdverteren